در پی دزد برند

دنیای متنوع امروزی سبب ظهور برندهای مختلف تجاری شده است. در واقع امروزه هدف مردم از خرید تنها بدست آوردن وسیله مورد نیاز نیست، بلکه می‌خواهند چیزی را داشته باشند که برند باشد. به همین جهت برندها و مسائل حقوقی آن‌ها مورد توجه قانونگذار قرار گرفته و شکایت از برندها را پیش بینی کرده است. البته شکایت از برند باید با توجه به شرایط و دلایل قانونی باشد که در این مقاله به آن خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.

منظور از برند چیست؟

برند نشانه و علامت تجاری است که به صورت انحصاری معرف یک شرکت یا مجموعه خاص است. امروزه بیشتر شرکت‌ها و کمپانی‌های بزرگ برای فروش محصولات خود از برند استفاده می‌کنند. باید توجه داشت که برند یک علامت ساده نیست و تمامی فعالیت‌ها و خدمات مجموعه را در سطح یک کشور یا کل جهان، پوشش می‌دهد.

برندها، وظیفه جذب مخاطب و فروش محصول را دارند. یعنی هرچه برند شناخته‌تر باشد، فروش محصولات نیز بیشتر خواهد بود. در این مواقع هست که افرادی اقدام به کپی برند می‌کنند. در ایران، ماده 30 و 31 قانون ثبت اختراعات و علائم تجاری، به بحث برندها پرداخته و در تعریف برند می‌گوید: «علامت یعنی هر نشان قابل رویتی که بتواند کالاها یا خدمات اشخاص حقیقی یا حقوقی را از هم متمایز سازد. حق استفاده انحصاری از یک علامت به کسی اختصاص دارد که آن علامت را طبق مقررات این قانون به ثبت رسانده باشد.»

دلایلی که می‌توان به خاطر آن از برند شکایت کرد

زمانی که اشخاص حقیقی یا حقوقی اقدام به ثبت برند خود می‌کنند، تحت حمایت قانون قرار گرفته و در صورت بروز مواردی می‌توانند از برند شکایت کنند. مهمترین دلایلی که منجر به شکایت از برند می‌شود عبارتند از:

کپی کردن برند تجاری شرکت‌های دیگر

از آنجایی که ایران عضو قانون کپی رایت بین المللی نیست، بنابراین کپی کردن از برندهای شناخته شده جهانی مثل آدیداس، نایک و غیره را نمی‌توان در محاکم داخل پیگیری کرد. اما این موضوع درباره برندهای داخلی فرق می‌کند. اگر فردی اقدام به کپی کردن برند تجاری یک شخص یا شرکت کند، می‌توان از آن شکایت کرد.

به عنوان مثال، زمانی که عروسک جناب خان در برنامه هندوانه، معروف و تبدیل به برند این برنامه شده بود، افراد زیادی از نام آن برای خدمات و مغازه‌های خود استفاده می‌کردند. البته با شکایت صاحب این نام، افراد دیگر حق استفاده از آن را نداشتند.

شباهت‌های زیاد بین برند تجاری

گاهی فرد یک برند را به صورت کامل کپی نمی‌کند، اما آنقدر نزدیک و شبیه به هم است که معمولا تشخیص آن در نگاه اول مشکل است. این اقدام می‌تواند استفاده از نام نزدیک به نام یک برند شناخته شده یا استفاده از لوگو و نشانه تجاری آن باشد.

بنابراین برندها باید طوری باشند که هیچ گونه شباهتی به برندهای دیگر نداشته و کاملا از هم متمایز باشند. اگر غیر از این بود، می‌توان از برند شکایت کرد.

در نتیجه طبق ماده ۴۰ قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری، استفاده از هر برندی که در ایران ثبت شده باشد، برای هر فردی غیر از صاحب آن برند، نیاز به مجوز صاحب آن است. در صورتی که فردی بدون مجوز از برند استفاده کند یا به نحوی حقوق مالکیت ثبت شده را نقض کند، صاحب برند می‌تواند اقدامات قانونی خود را در دادگاه انجام دهد و با ارائه شواهد مربوط به نقض حقوق، حق خود را ثابت کند.

شرایط شکایت از برند

برای شکایت از برند، صرف داشتن دلایلی مثل کپی برداری یا شباهت بین آنها، نمی‌توان اقدام به این کار کرد. در واقع شرایطی نیز باید موجود باشد که ذی نفع بتواند شکایت خود را پیش ببرد. این شرایط عبارتند از:

برای شکایت از یک برند، فرد مدعی اولا باید اثبات کند که حقیقتاً صاحب آن برند است. این اثبات باید شامل ثبت برند به نام او در مراجع ذی‌صلاح باشد و این مالکیت باید توسط محکمه قانونی شناخته شده باشد. بنابراین، اگر افراد نتوانند این حق را به طور کامل و قانونی اثبات کنند، درخواست آن‌ها توسط دادگاه رد خواهد شد.

شرایط بعدی برای اقدامات حقوقی در قبال یک برند شامل اثبات کپی‌برداری، سوء استفاده یا وجود شباهت در علامت تجاری مورد ادعا است. در واقع، فرد باید توانایی اثبات داشته باشد که استفاده از برند توسط شخص دیگری نقض حقوق مالکیت او است.

چگونگی شکایت از برند

شکایت از برند را می‌توان در دو مرحله قبل از ثبت علامت و بعد از آن تقسیم کرد.

شکایت هنگام ثبت برند

در مرحله‌ ثبت برند، انتشار آگهی در روزنامه رسمی اجرا می‌شود تا عموم مطلع شود و در صورت اعتراض، امکان مطرح کردن آن فراهم گردد. طبق ماده ۳۷ قانون ثبت اختراعات، هر فردی می‌تواند تا سی روز پس از انتشار آگهی، اعتراض خود را به اداره مالکیت معنوی اعلام کند. سپس، اداره مالکیت معنوی نظر متقاضی و معترض را در نظر گرفته و تصمیم می‌گیرد که برند ثبت شود یا نه. این مرحله از پذیرش یا رد اعتراض و صدور حکم، پیش از ثبت نهایی برند، بر عهده اداره مالکیت معنوی است.

شکایت بعد از ثبت برند

در صورتی که برند ثبت شده باشد، طبق ماده ۴۰ قانون ثبت اختراعات، مالک برند ثبت شده می‌تواند در صورت نقض حقوق مالکیت، علیه فردی که بدون اجازه از برند استفاده کرده یا نقضی رخ داده، در دادگاه اقدام قانونی کند. این شکایت می‌تواند جنبه‌های حقوقی و کیفری داشته باشد.

در صورت وارد شدن خسارت به مالک برند، ذی‌نفع می‌تواند با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی و تکمیل دادخواست، اقدامات لازم را انجام دهد. همچنین، در جنبه کیفری، شاکی می‌تواند شکوائیه‌ای را به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ارسال کرده و اقدامات مربوطه را آغاز کند. سپس، پیگیری‌های لازم از طریق سامانه ثنا و دادسرا یا دادگاه انجام می‌شود.

مدارک لازم برای شکایت از برند

مسلما برای شکایت از برند باید برخی اسناد و مدارک را تهیه کرده و به دادگاه ارائه کرد. تا حکم نهایی بر اساس آن صادر شود. مهمترین مدارکی که به آن نیاز دارید عبارتند از:

• مدارک شناسایی و هویتی فرد ذی نفع
• مدارکی که نشان دهنده حق مالکیت شاکی بر برند مربوط است.
• مدارکی که نشان دهنده سواستفاده فرد مقابل یا مشتکی عنه از برند مربوطه است.
• اگر در دادگاه حقوقی شکایت خود را پیگیری می‌کنید، دادخواست مربوطه
• در صورت تنظیم شکایت کیفری از فرد متخلف، ارائه شکوائیه
• ارائه فیش پرداختی هزینه‌های دادرسی

مواردی که باعث رد شکایت از برند می‌شوند

لازم به ذکر است که گاهی احتمال رد شکایت از برنده و عدم رسیدگی به پرونده وجود داشته باشد. معمولا شرایط زیر باعث رد شکایت از برند خواهند شد:

• زمانی که تفکیک محصولات و خدمات یک موسسه از سایر موسسات ممکن نباشد.
• برندی که با موازین شرعی، نظم عمومی، یا اخلاق حسنه مغایرت دارد.
• برندی که ممکن است مراکز تجاری یا عمومی را، به‌ویژه در مورد مبدا جغرافیایی محصولات یا خصوصیات آن‌ها، گمراه کند.
• درخواست ثبت برندی که با نشان‌های نظامی، پرچم و نشان‌های ملی و حکومتی متناسب نیست.
• برندی که شامل نام اختصاری یا نشان رسمی کشور یا سازمان‌های بین‌المللی است.
• برندی که با علامت یا نام تجاری مشابه یا ترجمه آن که برای محصولات مشابه معروف است، مشابه است.
• برندی که با علامت‌های قبلی که برای خدمات غیرمشابه قبلا ثبت و معروف شده‌اند شباهت دارد؛ مشروط بر اینکه ارتباط میان استفاده و مالک علامت معروف وجود داشته باشد.