آموزش روش یادگیری جعبه لایتنر و نحوه استفاده از آن

فست زبان: وقتی چیزی را یاد می‌گیریم در همان لحظه قادریم که ۱۰۰ درصد مطالب را به یاد بیاوریم اما با گذشت زمان کم کم فراموشی شروع شده و چیزی در حدود ۸۰ درصد آنچه را که یاد گرفته‌ایم فراموش خواهیم کرد و تنها قادریم ۲۰ درصد آن مطالب را به یاد بیاوریم، اما به راستی چرا چنین است؟

علت آن است که حافظه از ۲ قسمت تشکیل شده است:

1. کوتاه مدت 
2. بلند مدت

حافظه کوتاه مدت گرچه ظرفیت محدودی دارد اما در پردازش مطالب سریع است و تنها آنچه را که لازم است پس از تجزیه و تحلیل (فیلتر کردن ) به سرعت به حافظه بلند مدت منتقل می‌کند. در مقابل، حافظه بلند مدت گرچه سرعت عمل کمتری دارد ولی دارای ظرفیت نامحدودی است و اطلاعات ثبت شده در آن ماندگاری بسیار طولانی تری دارد.

بنابراین «چیزی را که امروز آموخته‌ایم بدون مرور فراموش می‌شود چرا که در حافظه کوتاه مدت ما است. اگر برای شما این آموخته‌ها مهم است پس باید آن را با روش خاصی به حافظه بلند مدت خوب منتقل کنید».

منحنی فراموشی ابینگ هاوس

هرمان ابینگ هاوس، روان شناس، یکی از نخستین کسانی بود که به طور علمی ‌به مطالعه فراموشی پرداخت. او در آزمایش‌هایی که بر روی خود انجام داد، حافظه اش را با استفاده از هجاهای بی معنی سه حرفی مورد آزمایش قرار داد. او از کلمات شناخته شده قبلی که در حافظه‌اش قرار داشت برای تداعی با این هجاهای جدید استفاده کرد.

ابینگ هاوس به منظور آزمایش حافظه‌اش در مورد این اطلاعات جدید، حافظه‌اش را در دروه‌های زمانی مختلف، از ۲۰ دقیقه تا ۳۱ روز مورد آزمایش قرار داد. او سپس در سال ۱۸۸۵ یافته‌هایش را در کتاب «حافظه، نوشته‌ای در روان شناختی تجربی» منتشر ساخت.

نتایج آزمایش او که در یک منحنی به نام منحنی فراموشی ابینگ هاوس رسم شده، رابطه بین فراموشی و زمان را نشان می‌دهد و این نمودار را می‌توان این گونه تشریح کرد «اگر انسان یک مطلب را به خوبی فرا بگیرد، بعد از ۲۴ تا ۴۸ ساعت تقریبا نصف آن را فراموش می‌کند و پس از حدودا یک ماه، ۸۰ درصد آن را فراموش می‌کند، که نشان می‌دهد ۸۰ درصد آن در حافظه کوتاه مدت و ۲۰ درصد آن در حافظه بلند مدت قرار گرفته است. جعبه یادگیری لایتنر مراحل یادگیری را طوری می‌پیماید که با کمترین و مناسب ترین تکرار در قسمت اوج منحنی فراموشی، مطالب به حافظه دراز مدت منتقل شوند».

بر اساس تحقیقات بسیاری از دانشمندان، منحنی فراموشی اغلب شبیه منحنی یک تابع لگاریتم است.

خوشبختانه ثابت شده که فواصل زمانی بین تکرارهای موضوع آموزشی می‌تواند کم کم افزایش یابد. علی رغم این در صورت وجود فاصله خیلی زیاد بین دو تکرار ممکن است بازیابی اطلاعات آموخته شده با مشکل روبرو شود. به همین دلیل، برای انتخاب فواصل زمانی مناسب، بررسی‌های دقیق تری انجام گرفته است.

جعبه لایتنر چیست؟

این وسیله توسط محقق اتریشی «سباستین لایتنر» طراحی و بعنوان یک روش برای یادگیری منظم و سپردن مطالب به حافظه بلند مدت مورد استفاده قرار گرفت. جعبه یادگیری لایتنر مراحل یادگیری را طوری می‌پیماید تا با کمترین و مناسب ترین تکرار در قسمت اوج منحنی فراموشی، مطالب به حافظه دراز مدت منتقل شوند.

نتایج تحقیقات لایتنر نشان داد که برای انتقال اطلاعات به حافظه بلند مدت باید در فواصل خاصی مطلب یادگرفته شده تکرار شود. در غیر این صورت در مدت زمان کمی‌مطلب به کلی به فراموشی سپرده می‌شود.

اما در صورتی که این فواصل زمانی برای تکرار رعایت شود، مدت فراموشی (بدون هیچ تکراری در آینده ) به چندین سال می‌رسد و از آنجا که به احتمال خیلی زیاد در طول این چندین سال مطلب مذکور باز هم برای شما تکرار خواهد شد، می‌توان امیدوار بود که مطلب هرگز فراموش نمی‌شود. بهترین زمان بندی تکرار یک مطلب به این صورت نتیجه گیری شد که روز اول، دور روز بعد، چهار روز بعد، هشت روز بعد و پانزده روز بعد مطلب را مطالعه مجدد کنید.

ساختمان جعبه لایتنر

این جعبه ۳۰ سانتی متر درازا (طول) دارد و بلندی (ارتفاع) و پهنای (عرض) آن بسته به اندازه کارت‌های یادگیری می‌باشد، که اندازه کارت‌ها نیز بسته به نیاز شما است. اما به هر حال کارت‌های ۷×۵ (سانتی متر) برای این کار مناسب می‌باشد.

پس با این فرض که اندازه کارت‌ها ۷×۵ باشد، اندازه‌های (ابعاد) جعبه ۶×۵×۳۰ (سانتی متر) خواهد بود. بلندی جعبه ۶ خواهد بود، چون که می‌خواهیم که نزدیک به یک سانتی متر از سر کارت‌ها از جعبه بیرون بزند. که جابجایی کارت‌ها آسان شود.

سپس باید جعبه را به ۵ خانه بخش کنیم، که اندازه هر یک از خانه ها به ترتیب از خانه ی نخست تا خانه ی پنجم ۱، ۲، ۵، ۸، ۱۴ سانتی متر می‌باشد.

این جعبه را می‌توان با چوب، مقوای جعبه ی شیرینی، شیشه یا هر چیز دیگری ساخت.

نحوه کار با جعبه لایتنر

نخست مطلبی را که می‌خواهید یاد بگیرید، به گونه یک پرسش کوتاه در می‌آورید. که بهتر است پاسخ‌ها یک کلمه‌ای باشند، اما برخی از تعاریف را باید به طور دقیق و واژه به واژه آموخت. یا ممکن است یک پرسش ریاضی را بخواهید یابد بگیرید. اما بیشتر تلاش کنید چکیده مطالب را بنویسید. گاهی نیز می‌توانید پرسش‌ها را به صورت جا خالی بنویسید.

سپس پرسش را روی برگه ی یادگیری و پاسخ را پشت آن بنویسید. هنگامی‌که نزدیک به ۳۰ یا ۴۰ برگه نوشتید، آنها را در خانه شماره یک بگذارید. آنها را به گونه‌ای در جعبه بگذارید که پرسش‌ها روبروی شما باشد. سپس نخستین برگ را که روبروی شما است بردارید و آن را بخوانید، ۲ تا ۳ ثانیه صبر کنید، اگر پاسخ به یادتان آمد، کارت را در خانه دوم می‌گذارید و گرنه آن را مرور کرده و خیلی آسوده آن را پشت برگه‌های خانه نخست می‌گذاریم.

به همین گونه برگه بعدی را مرور کنید، اگر بلد بودید، پشت برگه‌های خانه شماره دو و اگر هم بلد نبودید پشت برگه‌های شماره یک. این کار را تا جایی پیش ببرید که به جز ۲ یا ۳ برگه در خانه ی شماره یک نماند.

سپس بصورت روزانه و مداوم همین کار را انجام دهید تا برگه‌های شما به خانه‌های آخر جعبه برود.

هنگامی‌که خانه‌های دیگر نیز پر شدند با آنها نیز همانگونه برخورد کنید، ۱ سانتی متر یا یک انگشت از آنها را برداشته، آنهایی راکه بلدید به خانه بعدی یا اگر در خانه شماره ۵ است بیرون از جعبه و آنهایی را که بلد نیستید دوباره به خانه شماره یک بفرستید.

برگه‌هایی که از خانه شماره ۵ بیرون آمد در حافظه بلند مدت شما خواهد ماند! اما این کار ممکن است دست کم یک ماه طول بکشد ولی باید بدانید که هر چه برگه‌ها به خانه‌های بالاتر می‌رسند، دیرتر فراموش می‌شوند! چون بر پایه‌ پژوهش‌های ابینگ هاوس مطالب در روزهای نخست سرعت فراموشی شان بیشتر است.

پس مطالب در روزهای نخست سرعت فراموشی شان بیشتر است. پس مطالبی که به خانه شماره ۳ رفته اند دیرتر از خانه شماره دو فراموش می‌شوند. هنگامی‌که برگه‌ها از خانه شماره ۵ گذشتند می‌توانید آنها را بسوزانید، یا بازیافت کنید یا یادگاری نگه دارید!